blogs

Wat kunnen gemeenten leren van de tweede overall SCP rapportage sociaal domein?

12-12-2017

Wim Eiselin

Op landelijk niveau is de 2e overall rapportage van het Sociaal en cultureel planbureau verschenen. De rapportage is 475 pagina’s dik. De samenvatting 35 pagina’s. De rapportage steunt sterk op eerder verschenen onderzoek, dat ook al goeddeels bekend is. Wat kunnen gemeenten hier van leren?

Gemeenten moeten immers ook zelf monitoren, integrale beleidsplannen maken en zich integraal verantwoorden. Inmiddels ontstaan bij gemeenten prachtige integrale beleidsplannen. Ook is integrale lokale “wetgeving” aan het ontstaan, die zeker een voorbeeld voor het rijk kan zijn. Verantwoordingsverslagen sociaal domein heb ik nog niet echt gezien. Zou een lokale monitoringsrapportage een tussenvariant kunnen zijn?

Is een monitoringsformule bruikbaar voor gemeenten?

In de meeste gemeenten verschijnt niet zoveel onderzoek. Doelmatigheidsonderzoek als voorgeschreven in de gemeentewet blijft vaak uit. Onderzoek van de lokale rekenkamercommisie is er wel, maar beperkt zich veelal tot 1 of 2 sociaal-domein-items, op jaarbasis. Het valt overigens op dat deze beide onderzoeksvormen in het geheel niet zijn betrokken in de monitoringsrapportage van het SCP. Toch eigenlijk een gemiste kans.
Het samenbrengen van deelonderzoeken (gestructureerd en ongestructureerd) geeft uiteraard een beeld, maar levert ook een overload van feiten en bemerkingen op. Zoveel dat het moeilijk is tot een overzichtelijke selectie te komen en een conclusie op hoofdlijn te trekken. Om de samenvatting van 35 pagina’s van het SCP samen te vatten laat ik daarom maar achterwege.

Systematische informatie ontbreekt

Grip op de indicatoren die relevant zijn voor monitoring is er nog niet echt. En dat valt denk ik ook niet snel te verwachten. Daarvoor is de uitvoering en het beleid teveel in beweging. De rapportage signaleert zelf ook dit als probleem. Het ontbreekt aan systematische informatie over integraal werken, leveren van maatwerk, benutten van de eigen kracht van mensen, het preventief werken en samenwerken met andere instituten. En dit zijn toch wel de kernpunten waar de transformatie over gaat.

Bestendiging van bestaande ondersteuning en de transitie vergt bij gemeenten reeds zoveel tijd en aandacht, dat het ontwikkelen van preventieve en algemene voorzieningen, zoals vroegsignalering, collectieve welzijnvoorziening, laagdrempelige basisvoorzieningen en preventieprogramma’s nog in de kinderschoenen staat. Goede monitoring kan bovendien alleen ontstaan als die is gekoppeld aan gemeentelijke informatie, de eerstelijnsverantwoording, bij voorkeur voortkomend uit een bestaand werkproces. Dat levert de meest degelijke informatie op. Maar ook die werkprocessen zijn juist in beweging.

De uitdaging

Kortom, we moeten blij zijn in deze situatie dat het SCP een monitoringsrapportage durft te brengen, want dat geeft aangrijpingspunten om die monitor door te ontwikkelen. Voor nu denk ik dat de grootste uitdaging voor het SCP is om de rapportage sterker te koppelen aan gemeentelijk onderzoek en rapportage.

https://www.sociaalweb.nl/partners/stimulansz