blogs

Terrorisme laat zien dat empowerment belangrijker is dan ooit

18-11-2015

dr. Christa Nieuwboer

De term empowerment is bij sommigen in diskrediet, of is vervormd tot ‘eigen kracht’. Ze hebben echter nauwelijks iets met elkaar te maken en staan misschien zelfs wel haaks op elkaar. Dat maken de terroristische aanslagen in Parijs van 13-11 weer eens duidelijk.

Om maar eens te beginnen met het tegenovergestelde van empowerment: dat is, dat je de willekeur van anderen over je kant laat gaan, weerloos bent tegen machthebbers, dat datgene wat jou overkomt ingegeven is door een hogere macht. Het is apathie en onmacht.

Maar: empowerment zelf is geen macht. Er is een aantal fundamentele verschillen tussen empowerment en macht. Empowerment begint ermee dat je je bewust bent wat voor jou van waarde is, waar je het grootste belang aan hecht. Bijvoorbeeld de overtuiging dat onze beschaving belangrijke waarden vertegenwoordigd en borgt, zoals keuzevrijheid, ontplooiing en verbondenheid. Daar horen acties bij: verkondig het niet alleen, maar handel er ook naar. Tot zover lijkt het op wat we vaak ‘eigen kracht’ noemen. Maar het gaat niet om éigen kracht. Dat kan een terrorist ook.

Het meest wezenlijke aspect van empowerment is nu juist dat er reflectie plaatsvindt: welke impact hebben mijn doelen en acties op anderen, en verhinder ik niet hún empowerment? Het bewust rekening houden met de invloed van de ander is het essentiële verschil met macht. En ja, dat is soms moeilijk, als belangen tegenstrijdig lijken. Maar dát is nu juist beschaving.

Het nare met het opnemen van kernwoorden in beleid is, dat iedereen er een hekel aan krijgt. Zo zijn “kracht” en “participatie” besmet geraakt met het beleidsvirus, worden ze geassocieerd met bezuinigingen en dreigt de oorspronkelijke waarde ervan verloren te gaan. Het is ook heel kwalijk als we onder het mom van ‘eigen kracht’ mensen op zichzelf terugwerpen: ‘zoek zelf maar uit wat voor jou belangrijke doelen zijn en hoe je die gaat behalen’.

Het zit ’m juist in dat element van reflectie. Een goede hulpverlener helpt mensen na te denken over datgene waar ze invloed op willen hebben en welke acties daarvoor haalbaar en mogelijk zijn - inclusief een gezonde invloed op andere betrokkenen. Het is erg als we blijven steken in een plat ‘eigen kracht’-denken, zonder dit element van reflectie mee te nemen.

Wat misschien wel nóg erger is: een gebrek aan inzicht in wat empowerment is, kan ertoe leiden dat we zo’n term gaan ervaren als een tijdelijke hype, terwijl ze essentieel is voor onze beschaving, waarin we ons sterk moeten maken tegen terreur. We verliezen de strijd met terreur pas echt als we het over onze kant laten gaan en onze empowerment opgeven.

Meer lezen?
In contact met ouders. Empowermentgericht adviseren bij opvoedvragen / Christa Nieuwboer