blogs

De stekker uit de sociale wijkteams

05-12-2016

Klaas Mulder

In 90% van de gemeenten wordt gewerkt met sociale wijkteams. Wat acht jaar geleden begon met een bloembol in Leeuwarden kleurt nu het sociale beleid in heel Nederland. Of moeten we zeggen dat Nederland is overwoekerd? De twijfels over de effectiviteit zijn groot, maar er is een enorme groep mensen die zich verbonden heeft aan deze oplossing en hoopt dat we nog voldoende aan kunnen sleutelen om de resultaten te verbeteren. Klaas Mulder denkt dat we beter even flink kunnen zijn en de stekker eruit moeten trekken. 

Onlangs organiseerde Sociaalweb een lunchbijeenkomst over de transities in de jeugdzorg. Ik mocht de middagdip bestrijden met mijn overdenkingen bij de sociale wijkteams. Als docent in een Hbo-opleiding voor sociaal werk zit ik er best mee in mijn maag. De huidige eerstejaars studenten betreden over een jaar of vier de arbeidsmarkt. Gemeenten smeken ons om ze op te leiden voor het werk in sociale wijkteams, maar is dat een verstandige keuze? Het in 2021 behaalde diploma is de basis voor een werkzaam leven dat zomaar tot 2061 kan doorgaan, en dan wil ik mijn studenten wel iets meegeven dat nog bestaat als de hypes van vandaag al lang vergeten zijn.

Er was ook een spreker die wees op onderzoek dat de effectiviteit van wijkteams zou bewijzen. Dit onderzoek zou beter zijn dan andere onderzoeken, want het werd nu eindelijk eens aan de betrokken zelf gevraagd: de professionals in de wijkteams. Die zouden aangeven dat de nieuwe procedures veel effectiever zijn dan de oude. Tja, daar kan je twee dingen van zeggen. Blijkbaar zijn er believers die zich vastklampen aan dat ene onderzoek dat alle andere tegenspreekt (ik zal u zo een bloemlezing geven). En zulke believers denken ook nog dat we het oordeel over de kwaliteit van het brood beter door de bakker kunnen laten vellen dan door de consument, de keuringsdienst, de kok of de cateraar.

Het oordeel over de sociale wijkteams van alle anderen dan de ‘daders’ is behoorlijk eenstemmig. Het zijn niet de minsten die zich laten horen: het SCP, de Kinderombudsman, de ombudsman van Rotterdam, hoogleraren, cliëntenorganisaties, huisartsen, psychiaters, politieke partijen, de vakpers en de media weten precies uit te leggen waarom de nieuwe aanpak niet werkt. De reactie van de direct betrokkenen is steevast dezelfde: we hebben meer tijd nodig, het zijn kinderziektes, we moeten juist nog veel harder ontschotten, en we moeten sleutelen aan de dingen die nu nog niet goed gaan.

Dat kan allemaal waar zijn. Misschien is er best wat te repareren en te verbeteren. Misschien zijn er ook wel een paar sociale opgaven waar zo’n team wel de beste keuze voor is. Volgens het hierboven genoemde SCP-onderzoek is zo’n 12% van de hulpvragers als ‘multi-problem’ te typeren en is het verstandig om daar wel een teaminspanning op te leveren, al is het de vraag of de schaal van de wijk dan weer zo ideaal is als mensen problemen hebben met werkloosheid èn verslaving èn huiselijk geweld. Ik wil ook helemaal niet beweren dat het middel ‘integraal wijkteam’ nergens, nooit en voor niemand zal werken. Maar laten we ook gewoon even ons verstand gebruiken.

We hebben zwaar ingezet op een middel dat a priori al een hoop vragen opriep. Ik vind het moeilijk om mijn studenten uit te leggen dat je meer ‘maatwerk’ krijgt als je alle professionals op een hoop veegt. Ik weet niet precies waarom concentratie van professionals leidt tot meer zelfredzaamheid en burgerkracht. Ik snap niet hoe je preventie wilt bedrijven door jongerenwerk en opbouwwerk af te schaffen en burgers te vertellen dat ze je pas mogen benaderen als ze een probleem hebben. Lees maar eens de eerste zin van deze website. Als u vastloopt mag u ons mailen. Niet eerder!

Bij de Sociaalweb-lunch maakte ik de vergelijking met het tostie-apparaat. Als je zin hebt in verse jus d’orange kan een tostie-ijzer best goede diensten bewijzen. Als het dan niet helemaal werkt kan je eraan gaan sleutelen. De stekker kan eraf. Met een ijzervijl kan je een schenktuitje maken. Je kunt een stalen bol doormidden zagen waar je de sinaasappeldelen op kan leggen. Maar al die tijd weet je dat je beter gewoon een pers had kunnen kopen. De voorstanders van het tostie-apparaat zullen je vertellen dat die handpers van vroeger echt grote nadelen had, en dat het echt tijd was voor iets nieuws, en dat je bang bent voor vooruitgang of een zeikerd.

Maar zelf weet je heel goed, dat je met het verkeerde middel nooit de resultaten kan halen die je aan je klanten hebt beloofd. Dan moet je niet sleutelen, maar winkelen tot je nieuwe oplossingen hebt gevonden die wèl kunnen werken. Er zijn echt betere alternatieven in de handel. Of we maken ze samen. Maar doormodderen op de verkeerde weg, daar wordt niemand wijzer van.

Eerdere blogs van Klaas Mulder

Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van het laatste nieuws over het sociaal domein. Abonneer op onze gratis nieuwsbrief.

Abonneer

Van onze partners

E-Learning voor sociale wijkteams

→ Lees meer